Hoofdstuk 10 -- Het hexagram Jiaren vanuit het perspectief van oeroude mythologie en volksgebruiken

Afdeling 1: De oorspronkelijke relatie tussen vuur en het gezin

"Vuur" is in de menselijke beschavingsgeschiedenis van onschatbare betekenis. Voor de oermensen schiep het vuur bovenal een centrum van samenkomst. In koude nachten zaten de mensen rond het vuur om zich te warmen, te eten en te spreken -- dat is de meest oorspronkelijke vorm van "gezin". De vuurplaats was de kern van het gezin; wie rond hetzelfde vuur zat, was "gezinslid".

De Hanfeizi (Wu Du, De vijf wormen) verhaalt:

"In de oertijd (...) stond een wijze op die hout boorde om vuur te maken en zo het rauwe en stinkende gaarde, en het volk was verheugd en maakte hem tot koning van de wereld; men noemde hem Suirenshi (de Vuurboorder)."

Het hexagram Jiaren plaatst Li (vuur) als binnentriagram en bewaart daarmee het vuur in het hart van het gezin. Vuur binnen, wind buiten -- vuur is het innerlijke fundament van het gezin, wind de uiterlijke uitstraling. Zonder het innerlijke vuur (warmte, helderheid) is er geen uiterlijke wind (beschaving, gezinssfeer).

Afdeling 2: Wind en beschaving in de volksgebruiken

In de oeroude volksgebruiken was "het verzamelen van de winden" (caifeng) een belangrijke politieke activiteit -- de Zoon des Hemels zond gezanten naar alle streken om volksliederen te verzamelen. De vijftien "Guofeng" (Rijkswinden) in het Shijing zijn de vrucht van deze activiteit. Elk "feng" (wind) vertegenwoordigt de gebruiken van een streek -- en het woord "fengsu" (wind-en-gewoonte) zelf onthult het nauwe verband tussen "wind" en "gewoonte".

Op gezinsniveau is de "jiafeng" (huiswind, gezinssfeer) de meest basale, meest oorspronkelijke "wind". De "wind" van een gezin -- de wijze van spreken en handelen, de houding jegens de medemens, de waarden en geestelijke aspiraties -- wordt ongemerkt aan de volgende generatie doorgegeven.

Afdeling 3: De oeroude huwelijksinstelling en het hexagram Jiaren

In de Liji (Li Yun) herinnert de Meester zich het oeroude ideaal:

"Toen de grote Weg werd gevolgd, was de wereld van allen. (...) Mannen hadden hun taak, vrouwen hun thuiskomen. (...) Dit noemt men de Grote Eenheid."

"Nu de grote Weg verborgen is, is de wereld het bezit van families geworden. Ieder bemint slechts zijn eigen verwanten, ieder zorgt slechts voor zijn eigen kinderen. (...) Dit noemt men de Kleine Welvaart."

"De wereld is het bezit van families geworden" -- dit onthult een belangrijk historisch gegeven: de vestiging van het "gezin" als fundamentele maatschappelijke eenheid is het product van een bepaald ontwikkelingsstadium van de menselijke samenleving.

Afdeling 4: Voorouderverering en de sacrale dimensie van het "gezin"

In het oude China was het "gezin" niet slechts de woonplaats van de levenden, maar ook de sacrale ruimte die levenden en doden (voorouders) verbond.

Zuozhuan (Cheng Gong 13e jaar):

"De grote aangelegenheden van het rijk zijn: het offer en de oorlog."

Door het offeren bewaarden de gezinsleden een geestelijke band met de voorouders en ontvingen zij hun bescherming. Het offeren maakte de betekenis van het "gezin" groter dan het bereik der levenden en strekte haar uit tot de overleden voorouders -- het "gezin" werd daardoor een gemeenschap die de grens van leven en dood overschrijdt.

Afdeling 5: De mythische beelden der oeroude families en het hexagram Jiaren

De Yan Di (Goddelijke Landbouwer) was direct verbonden met "yan" (vlam/vuur). Zijn stam regeerde de wereld door de deugd van het vuur; vuur was hun stamembleem. En zijn andere naam, "Shennong" (Goddelijke Landbouwer), was direct verbonden met de landbouw -- het materiele fundament van het gevestigde leven en het gezin. Vuur (warmte, licht) en landbouw (voedsel, vestiging) tezamen vormen de twee pijlers waarop het "gezin" berust.

Afdeling 6: Synthese van de mythische beelden van "het gezin"

Samenvattend kent het concept "gezin" in de oeroude mythologie en volksgebruiken meerdere dimensies:

• Materiele dimensie → vierde zes "het gezin verrijken, grote voorspoed"
• Voortplantingsdimensie → hexagramuitspraak "li nu zhen", Tuanzhuan "de grote gerechtigheid van hemel en aarde"
• Sacrale dimensie → Li (vuur) als binnentriagram, symbool van het offervuur en de deugd van helderheid
• Beschavingsdimensie → Xun (wind) als buitentriagram, Beeldcommentaar "woorden met inhoud en daden met bestendigheid"