厥阴之上,风气治之,中见少阳。木火同气,故从中见之火化。
五运六气 · 运气推演仪
立年干支以纪运气,推主客之加临、胜复之郁发、病机之治则——一器尽览天人之纪
点岁码见出处与引用处;同一事实全仪只此一处为准。
五运 · 五音太少建运
主运恒序角徵宫商羽,以中运之太少相生而布
太过者暴,不及者徐;暴者为病甚,徐者为病持。
- 木太过
- 火不及
- 土太过
- 金不及
- 水太过
- 水太过
- 木不及
- 火太过
- 土不及
- 金太过
太少相生 主运恒起于角而终于羽,木火土金水循次相生;以中运之太少为锚,太、少相间而布—— 太角生少徵,少徵生太宫,刚柔迭运,故一纪五步、太少各半。客运则起于中运之音,循相生而迁,加临于主运之上以见岁候之变。
六气 · 客主加临
主气司时令之常,客气加临而生变
主胜逆,客胜从,天之道也。
- 初之气大寒→春分主气木厥阴→客气水太阳顺
客气生助主气,气候和顺
少病,正气充足
- 二之气春分→小满主气火少阴→客气木厥阴顺
客气生助主气,气候和顺
少病,正气充足
- 三之气小满→大暑主气火少阳→客气火少阴相得
客主同气,气候平和
发病少,天人相安
- 四之气大暑→秋分主气土太阴→客气土太阴相得
客主同气,气候平和
发病少,天人相安
- 五之气秋分→小雪主气金阳明→客气火少阳不相得
客气克制主气,气候剧变
多病,外邪易侵
- 终之气小雪→大寒主气水太阳→客气金阳明顺
客气生助主气,气候和顺
少病,正气充足
运气交司 · 时刻精算
五运各七十三日五刻,六气各六十日八十七刻半,皆起于大寒
五日谓之候,三候谓之气,六气谓之时,四时谓之岁。
五运交司
每运 七十三日五刻 365¼ ÷ 5六气交司
每气 六十日八十七刻半 365¼ ÷ 6古以一刻为百分日之一。运气大率三百六十五日二十五刻而周天,五分之得运、六分之得气;初运、初气皆起于大寒。 此处岁首已锚该岁大寒之真实交节时刻(寿星历算,精到分),按真实「大寒→次年大寒」回归年长等分,逐岁起止随天而移、亦含闰; 若取定气流派,则六气改以真·中气交节为界,步长不等。
交司转折 · 危候之窗
运气交接之日,主客骤换,体感病情多见转折,按转折强度列之
交接之日,主客骤换,体感病情多见转折。
- 9月20日 21:34四之气→五之气82分
- 7月22日 00:37三之气→四之气66分
- 3月22日 06:42初之气→二之气48分
- 11月20日 18:32五之气→终之气48分
- 1月20日 15:29终之气→初之气跨年48分
- 5月22日 03:39二之气→三之气28分
转折分自客气变、主气变、相得转恶、跨胜复四端加权,仅供候气察变之参。
六气标本中气从化
少阳太阴从本,少阴太阳从本从标,阳明厥阴从乎中
少阳太阴从本,少阴太阳从本从标,阳明厥阴从乎中。
少阴之上,热气治之,中见太阳。标本异气,故或从本热、或从标阴。
太阴之上,湿气治之,中见阳明。标本同为阴,故独从本湿。
少阳之上,火气治之,中见厥阴。标本同为阳,故独从本火。
阳明之上,燥气治之,中见太阴。燥从湿化,故从中见之湿化。
太阳之上,寒气治之,中见少阴。标本异气,故或从本寒、或从标阳。
校验 · 显演算
把年干支化运、司天客气、同化的推导链摊开,逐步可复核
本仪推算皆确定可复核:每步列出输入、所依经文之规则与输出,照此即可手验。 凡标近似者为历法简化(大寒约取 1 月 20 日、五运六气均分一岁),非精到定气。
1公历年 → 干支近似 · 大寒岁首 输入2026 年输出丙午运气岁首在大寒。年干以(年 − 4)取 10 之余、年支以(年 − 4)取 12 之余对入十干十二支,得「丙午」。大寒之前属上岁,故以 2026 入算。
2年干 → 化运(太过 / 不及) 输入年干「丙」输出水运 · 太过(流衍之纪)十干化运:甲己化土、乙庚化金、丙辛化水、丁壬化木、戊癸化火,故「丙」化水。再以年干奇阳偶阴定盛衰——阳干太过、阴干不及,「丙」属太过。
3年支 → 司天 · 在泉 输入年支「午」输出司天 少阴君火 在泉 阳明燥金以年支定司天:子午少阴、丑未太阴、寅申少阳、卯酉阳明、辰戌太阳、巳亥厥阴,「午」当少阴君火。在泉为司天对冲(隔三气相对),得阳明燥金。
4客气加临六步 输入司天 少阴输出三之气 少阴 终之气 阳明客气以司天居三之气定位,循厥阴→少阴→太阴→少阳→阳明→太阳之轮序,前二步后一步顺布六步;在泉恒居终之气。主气恒序、客气轮转,相加而论相得。
5同化判定(天符 · 岁会 …) 输入中运水 | 司天火 | 岁支午 | 在泉金输出无(平年,皆不合)中运合司天为天符、合岁支本气为岁会、二者俱合为太乙天符;阳年中运合在泉为同天符、阴年合在泉为同岁会。逐项比五行,成立者列出。
Related Reading
Explore the I Ching and traditional Chinese culture
Guiguzi's 'De wil cultiveren naar het voorbeeld van de heilige schildpad': een diepgaande interpretatie van oeroude wijsheid
Dit artikel onderzoekt diepgaand de stelling 'de wil cultiveren naar het voorbeeld van de heilige schildpad' uit de Guiguzi, vanuit de symboliek van de schildpad in de oudheid, de sjamanistische traditie, de schildpadorakelcultuur, de rituele positie en levensverlengingsopvattingen, om de diepzinnige filosofische gedachten en de methodologie van geestelijke cultivering te onthullen.
De terugkeer van de eerste yang: het hart van hemel en aarde bij de winterzonnewende en de oorsprong van het nieuwe jaar
Dit artikel biedt een diepgaande interpretatie van de winterzonnewende (Dongzhi) vanuit de pre-Qin confucianistische en taoistische filosofie, de oorspronkelijke woordbetekenissen, de astronomie en de kalenderwetenschap. Het onthult de kosmische scharnierbetekenis van 'yin op haar hoogtepunt, yang herrijst, de eerste yang keert terug, en men aanschouwt het hart van hemel en aarde'. Het analyseert het offer aan de Hemel op de ronde terp, de oorsprong van de winterzonnewende als kalenderbegin, en de grondtoon van de Huangzhong-stemvork.
De Yijing uitgelegd voor een verre gast: een inleiding tot de Xici zhuan
Een inleiding tot de Xici zhuan (Grote Verhandeling) van de Yijing, geschreven voor een lezer uit den verre. Vanuit de grondbegrippen — hexagrammen, yao-lijnen, yin en yang, hoog en laag — worden opbouw en leeswijze van de Xici verhelderd, gangbare misverstanden bij beginners en overzeese lezers opgeruimd, en de weg geëffend voor een grondige studie van de twaalf hoofdstukken van de Bovenste Overlevering.
De Hemelse Spil der Aarde: Een Oud-Chinese Tekstkritische Studie van de Zes Harmonieën en Qi-Transformaties der Twaalf Aardse Takken
Dit artikel ontdoet de Twaalf Aardse Takken van hun lotbepalende en divinatoire inkleding en keert terug naar de pre-Qin astronomie en kosmologie. Het onderzoekt grondig de ware aard van de zes harmonieën — zi-chou, yin-hai, mao-xu, chen-you enzovoort — en ontleedt hun wezen als 'hemels-aardse copulatie', alsook de filosofische betekenissen van verzegeling, ontkieming, loutering en transformatie die achter hun qi-transmutaties schuilgaan.
De Weg van Xian verkend: een filosofische studie van het huwelijk en de grondslagen der menselijke verhoudingen in het hexagram Xian van de Zhouyi
Dit artikel biedt een diepgaande analyse van de kernstelling van het hexagram Xian uit de Zhouyi: 'Het Xian van de Yi toont man en vrouw. De weg van man en vrouw mag niet van het rechte pad afwijken; zij is de wortel van vorst en onderdaan, vader en zoon.' Het onderzoekt systematisch de positie van Xian binnen de structuur van de Yi, de etymologische relatie tussen xian en gan (resonantie), en analyseert het principe van yin-yang-wisselwerking dat tot uitdrukking komt in 'het zachte boven en het harde onder', alsmede de fundamentele betekenis hiervan voor de pre-Qin ethische orde.
Het uiterste van de fijnste essentie: een diepgaande studie van de pre-Qin kunst van het hart en de Weg van de Neiye
Dit artikel biedt een diepgaande interpretatie van de openingspassage over de 'Dao' in de Guanzi Neiye, ontleedt de drie eigenschappen 'alomvattend en nauwgezet, ruim en ontspannen, vast en onwrikbaar' en hun dialectische eenheid, en onderzoekt de betekenis ervan voor zelfcultivering en het besturen van het hart binnen de context van het pre-Qin en oeroude denken.